Czy udział spadkowy, który przypadłby z ustawy wydziedziczonemu dziecku spadkodawcy, przypadnie zstępnym wydziedziczonego?

Tytułowe pytanie może się wydawać trochę zawiłe, ale tylko pozornie tak to wygląda 😉 Związane jest ze stosunkowo często pojawiającą się sytuacją, zatem jej objaśnienie jest istotne dla praktyki.

Wyjaśnijmy sobie na przykładzie

Wyobraźmy sobie taki oto układ sytuacyjny: spadkodawca ma żonę i dwóch synów. Napisał testament i w tym testamencie powołał do spadku żonę w 1/3 i jednego syna w 1/3, drugiego zaś syna wydziedziczył. Co do 1/3 spadku nie uczynił żadnych rozrządzeń.

Załóżmy, że testament był ważny, a wydziedziczenie skuteczne.

-Kto będzie dziedziczył ten udział 1/3, co do której żadnych postanowień testator w testamencie nie zawarł?

Zasada jest taka, że wówczas odbędzie się dziedziczenie ustawowe co do tego udziału.

-Ale kto w takiej sytuacji dziedziczy z ustawy?

Na pewno żona i jeden syn (ten niewydziedziczony).

-Ale co z drugim, tym wydziedziczonym? Czy on może dojść do dziedziczenia z ustawy? A jeżeli nie on, to czy jego dzieci dziedziczą (zakładamy, że miał dzieci;)?

Stanowisko Sądu Najwyższego

I tutaj właśnie z pomocą przyszła nam uchwała Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt: III CZP 85/15, z której wynika, że:

  • po pierwsze: wydziedziczony nie tylko traci uprawnienie do zachowku, ale także nie może uzyskać przymiotu spadkobiercy ustawowego;
  • po drugie: udział spadkowy, który przypadłby z ustawy wydziedziczonemu przez spadkodawcę jego dziecku, przypada zstępnym wydziedziczonego.

W mojej ocenie, interpretacja taka jest prawidłowa, zgodna z istotą i celem instytucji wydziedziczenia. Wydziedziczenie jest bowiem oświadczeniem, które pozbawia spadkobiercę ustawowego tego minimum, które ustawodawca wprowadził jako swoistą finansową dla niego gwarancję (zachowek). Wydziedziczenie (pozbawienie prawa do zachowku) idzie zatem dalej w skutkach, aniżej (tylko) niepowołanie kogoś do spadku.

Wyjaśnienie przykładu

W powyższej sytuacji, w miejsce wydziedziczonego, który dziedziczyłby spadek z ustawy, wchodzą jego dzieci. Jako że – zgodnie z art. 1011 Kodeksu cywilnego zstępni wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku, chociażby przeżył on spadkodawcę- wydziedziczenie ich rodzica nie odnosi wobec nich negatywnych skutków i mogą dziedziczyć z ustawy.

W opisanej sytuacji, w miejsce wydziedziczonego syna spadkodawcy, wejdą wnuki zmarłego (dzieci wydziedziczonego).

Przydatne? Będę Ciebie powiadamiać na bieżąco o nowościach. Zapisz się poniżej do newslettera.

Czy testament może zawierać wydziedziczenie kilku osób?
Czy testament może zawierać wydziedziczenie kilku osób?
rozwiedziony małżonek ma prawo do zachowku
Czy rozwiedziony małżonek ma prawo do zachowku?
AKS w TV TVP3Gdańsk
Coś do obejrzenia, czyli materiały w TV z moim udziałem
Czy możesz zmienić testament?
Czy możesz zmienić testament?
Adwokat przydaje się w życiu alimenty dział spadku forma testamentu koszty niegodność dziedziczenia odrzucenie spadku odwołanie testamentu rozdzielność majątkowa separacja sporządzenie testamentu szkolenia ważność testamentu wydziedziczenie Wzór testamentu zachowek zmiana testamentu zrzeczenie się spadku
Testament- wzór!
Testament- wzór!
Kiedy spadkobierca podstawiony staje się właścicielem
Kiedy spadkobierca podstawiony staje się właścicielem?
Czy podstawienie testamentowe może być wielokrotne?
Czy podstawienie testamentowe może być wielokrotne?